Аморати Муттаҳидаи Араб ( АМА ) як қолини ҷолиби анъанаҳои фарҳангӣ , гуногунии динӣ ва мероси бойи таърихӣ мебошад . Ин мақола ҳадафи омӯхтани таъсири мутақобилаи мураккаби байни ҷамоаҳои пурҷӯшу хурӯши динӣ, амалияҳои онҳо ва сохтори беназири иҷтимоие мебошад, ки плюрализми диниро дар дохили АМА фаро мегирад.
Аморати Муттаҳидаи Араб , ки дар қалби Халиҷи Араб ҷойгир аст , як деги омезиши фарҳангҳост, ки дар он анъанаҳои қадимӣ бо эҳсосоти муосир ҳамоҳангӣ доранд. Аз масҷидҳои машҳур, ки дар осмони баланд то маъбадҳои пурҷӯшу хурӯши ҳиндуҳо ва калисоҳои масеҳӣ ҷойгиранд, манзараи маънавии миллат далели садоқати он ба таҳаммулпазирӣ ва фаҳмиши динӣ мебошад.
Вақте ки мо ба ин мавзӯи ҷолиб меомӯзем, мо риштаҳоеро мекушоем, ки гобеленро дар АМА бо ҳам мепайвандад. Мо мероси ғании фарҳангии ислом, дини бартаридоштаи кишвар ва таъсири амиқи он ба шахсияти миллатро таҳқиқ хоҳем кард. Илова бар ин, мо ба ҷамоатҳои гуногуне, ки АМА-ро хона меноманд, равшанӣ меандозем, ки анъанаҳо, фестивалҳои беназири худро ҷашн мегиранд ва нақши муҳими онҳо дар ташаккули ахлоқи фарогири миллат мебозанд.
Кадом динҳо дар АМА амал мекунанд?
Имороти Муттаҳидаи Араб намунаи дурахшони гуногунии динӣ аст, ки дар он динҳои гуногун дар ҳамоҳангӣ зиндагӣ мекунанд. Дар ҳоле ки ислом дини бартаридошта аст ва аксарияти шаҳрвандони Имороти Муттаҳида онро пайравӣ мекунанд, миллат як қатор эътиқодҳо ва расму оинҳои дигари диниро қабул мекунад. Ислом бо аҳамияти амиқи фарҳангӣ ва таърихии худ дар Имороти Муттаҳидаи Араб мақоми намоён дорад. Манзараи кишвар бо масҷидҳои аҷиб оро дода шудааст, ки сарвати меъморӣ ва тарҳи исломиро нишон медиҳанд. Аз масҷиди бузурги машҳури Шайх Зайд дар Абу-Дабӣ то масҷиди аҷиби Ҷумейра дар Дубай, ин мӯъҷизаҳои меъморӣ ҳамчун маъбадҳои рӯҳонӣ ва рамзҳои мероси исломии миллат хидмат мекунанд.
Ғайр аз Ислом, Аморати Муттаҳидаи Араб макони як қатор ҷамоатҳои динӣ мебошад. Ҳиндуизм , буддоӣ , масеҳият ва дигар динҳо дар дохили марзҳои кишвар озодона амал мекунанд. Маъбадҳои ҳиндуӣ, ба монанди маъбадҳои Шива ва Кришна дар Дубай, ба аҳолии зиёди муҳоҷири Ҳиндустон тасаллии рӯҳонӣ медиҳанд. Калисоҳои масеҳӣ, аз ҷумла Калисои Сент-Эндрю дар Абу-Дабӣ ва Калисои Муттаҳидаи масеҳӣ дар Дубай, ниёзҳои динии сокинони масеҳӣ ва меҳмононро қонеъ мекунанд.
Ин гобелен динӣ бо ҳузури гурдвараҳои сикх, дайрҳои буддоӣ ва дигар ҷойҳои ибодат боз ҳам ғанӣтар мешавад, ки ин инъикоси ӯҳдадории устувори АМА ба таҳаммулпазирии динӣ ва фарогирии дин аст. Кӯшишҳои ҳукумат барои мусоидат намудан ба сохтмон ва фаъолияти ин муассисаҳои гуногуни динӣ мавқеъи пешрафтаи кишварро нисбати озодии дин нишон медиҳад.
Дар АМА чанд динҳои гуногун мавҷуданд?
Амороти Муттаҳидаи Араб ҳамчун чароғи дурахшони гуногунии динӣ қарор дорад ва ба як қатор эътиқодҳо аз саросари ҷаҳон истиқбол мекунад. Дар ҳоле, ки фасли қаблӣ ба нозукиҳои динҳои мухталифе, ки дар дохили кишвар амал мекунанд, омӯхта шудааст, ин бахш шарҳи мухтасари манзараҳои гуногуни динии дар Аморати Муттаҳидаи Араб мавҷудбударо пешкаш мекунад.
Динҳоеро, ки дар АМА мавҷуданд, метавон ба таври зерин ҷамъбаст кард:
- Ислом (сунни ва шиа)
- Насрони (католицизм, протестантизм, православии шарқӣ ва ғ.)
- Hinduism
- Буддизм
- Шикай
- Яҳудӣ
- Баҳси имон
- Забурнависӣ
- Эътиқоди друзӣ
Сарфи назар аз доираи васеи динҳои намояндагӣ, ҷомеаи Амороти Муттаҳидаи Араб ба принсипҳои эҳтироми ҳамдигар, ҳамдигарфаҳмӣ ва ҳамзистии осоишта асос ёфтааст. Ин қолаби ғании гуногунии мазҳабӣ на танҳо бофтаи фарҳангии миллатро ғанӣ мегардонад, балки барои дигар кишварҳо намунаи дурахшоне низ мебошад.
Демографии гурӯҳҳои динӣ дар АМА чӣ гунаанд?
| дин | Фоизи ањолї |
|---|---|
| Ислом (сунни ва шиа) | 76% |
| Насрони (католицизм, протестантизм, православии шарқӣ ва ғ.) | 9% |
| Hinduism | 7% |
| Буддизм | 3% |
| Дигар динҳо (сикҳизм, яҳудӣ, эътиқоди баҳоӣ, зардуштӣ, дини друзӣ) | 5% |
Маълумоте, ки дар ин ҷадвал оварда шудаанд, ба беҳтарин маълумоти дастрас дар замони навиштан асос ёфтааст. Бо вуҷуди ин, демографияи динӣ бо мурури замон тағйир меёбад ва рақамҳои зикршуда бояд ҳамчун тахминҳо баррасӣ шаванд, на омори қатъӣ. Тавсия дода мешавад, ки ба ин рақамҳо бо манобеъи охирини расмӣ ё муассисаҳои тадқиқотии бонуфуз барои маълумоти навтарин истинод кунед.
Дин ба фарҳанг ва анъанаҳои АМА чӣ гуна таъсир мерасонад?
Дин дар ташаккули гобелен ва анъанаҳои ғании фарҳангии Аморати Муттаҳидаи Араб нақши амиқ мебозад. Чун миллате, ки ањолии умдатан мусалмон аст, таълимот ва арзишњои исломї дар пањлўњои мухталифи љомеаи Иморот осори бебањо гузоштаанд. Таъсири ислом дар меъмории ин кишвар, бо масҷидҳои ҳайратангез манзараҳои шаҳрҳои Дубай ва Абу-Дабиро оро медиҳад. Ин мӯъҷизаҳои меъморӣ на танҳо ба унвони ибодатгоҳ хидмат мекунанд, балки шаҳодати мероси исломӣ ва баёни бадеии миллатанд. Азон, ки аз манораҳо ҳар рӯз панҷ маротиба садо медиҳад, ёдоварӣ аз анъанаҳои амиқи маънавии кишвар аст.
Принсипҳои исломӣ инчунин бисёре аз меъёрҳои фарҳангӣ ва арзишҳои иҷтимоии АМАро роҳнамоӣ мекунанд. Мењмоннавозї, хоксорї, эњтиром ба пирон барин мафњумњо дар тарзи зиндагонии аморати амир љой гирифтаанд. Дар моҳи шарифи Рамазон, кишвар рӯҳияи тафаккурро фаро мегирад, ки оилаҳо ва ҷамоатҳо барои нигоҳ доштани рӯза, намоз хондан ва ҳар бегоҳ ифтор (ифтор) ҷамъ меоянд.
Гарчанде ки ислом таъсири назаррас дорад, матоъҳои ғании фарҳангии АМА низ бо риштаҳои динҳои дигар бофта шудаанд. Фестивалҳои ҳиндуҳо ба монанди Дивалӣ ва Ҳолӣ, махсусан дар минтақаҳое, ки ҷамоатҳои азими муҳоҷири ҳиндӣ ҳастанд, бо шавқу рағбати зиёд ҷашн гирифта мешаванд. Рангҳои ҷолиб, либоси анъанавӣ ва таомҳои болаззат алоқаманд бо ин фестивалҳо ба гуногунии фарҳангии АМА илова мекунанд.
Ҷамоатҳои масеҳӣ дар АМА ҷашнҳои ба монанди Мавлуди Исо ва Пасхаро таҷлил мекунанд ва аксар вақт ҷашнҳо ва ҷамъомадҳоеро ташкил мекунанд, ки анъанаҳои динии онҳоро инъикос мекунанд. Ба ҳамин монанд, маъбадҳо ва дайрҳои буддоӣ ҳамчун марказҳои амалияҳои рӯҳонӣ ва чорабиниҳои фарҳангӣ хизмат мекунанд ва эҳсоси ҷомеаро дар байни аҳолии буддоӣ тақвият медиҳанд. Уҳдадории АМА ба таҳаммулпазирӣ ва ҳамгироии динӣ муҳите фароҳам овардааст, ки дар он динҳои гуногун метавонанд дар якҷоягӣ зиндагӣ кунанд ва ҳар кадоме унсурҳои беназири фарҳангии худро ба ороиши миллат саҳм мегузорад. Ин гуногунрангӣ на танҳо манзараи фарҳангии кишварро ғанӣ мегардонад, балки фаҳмиш ва қадрдонӣ дар байни аҳолии гуногунро низ тақвият медиҳад.
Кадом қонунҳо ва қоидаҳои марбут ба дин дар АМА кадомҳоянд?
Аморати Муттаҳидаи Араб миллатест, ки ба таҳаммулпазирии динӣ ва озодии ибодат арзиш медиҳад. Бо вуҷуди ин, қонунҳо ва қоидаҳои муайяне барои нигоҳ доштани ҳамоҳангии иҷтимоӣ ва эҳтиром ба меъёрҳо ва анъанаҳои фарҳангии кишвар мавҷуданд. Ислом дини расмии АМА аст ва қонунҳои ин кишвар аз шариат (қонуни исломӣ) гирифта шудаанд. Дар ҳоле ки ғайримусалмонон метавонанд динҳои худро озодона риоя кунанд, баъзе маҳдудиятҳо ва дастурҳо мавҷуданд, ки бояд риоя карда шаванд.
- Прозелитизм: Ба ғайримусулмонон аз таблиғ ё кӯшиши табдил додани мусулмонон ба дини дигар манъ аст. Ин як масъалаи ҳассос ҳисобида мешавад ва барои нигоҳ доштани суботи иҷтимоӣ ба таври қатъӣ танзим карда мешавад.
- Ҷойҳои ибодат: Ҳукумати Амороти Муттаҳидаи Араб ба сохтмон ва истифодабарии ҷойҳои ибодати ғайриисломӣ, аз қабили калисоҳо, маъбадҳо ва дайрҳо мусоидат мекунад. Бо вуҷуди ин, ин муассисаҳо бояд иҷозатномаҳои заруриро гиранд ва қоидаҳои дахлдорро риоя кунанд.
- Адабиёт ва маводҳои динӣ: Воридот ва паҳн кардани адабиёт ва маводи динӣ бояд аз ҷониби мақомоти дахлдор мувофиқат карда шавад. Маводи таҳқиромез ё таблиғи таҳаммулнопазирии диниро манъ кардан мумкин аст.
- Кодекси либос: Дар ҳоле, ки барои ғайримусулмонон қоидаҳои қатъии либоспӯшӣ вуҷуд надорад, интизор меравад, ки шахсони алоҳида либоси хоксорона дошта бошанд ва ба ҳассосияти фарҳангии маҳаллӣ эҳтиром гузоранд, бахусус дар муҳити мазҳабӣ ё дар маросимҳои мазҳабӣ.
- Рафтори ҷамъиятӣ: Интизор меравад, ки шахсони алоҳида ба меъёрҳои фарҳангӣ ва ҳассосияти динии АМА эҳтиром гузоранд. Намоиши оммавии дилбастагӣ, рафтори вайронкунанда ё амалҳое, ки метавонанд ба эътиқоди динӣ таҳқиромез ҳисобида шаванд, манъ карда мешавад.
Қайд кардан муҳим аст, ки қонунҳо ва қоидаҳои АМА оид ба дин ба нигоҳ доштани ҳамбастагии иҷтимоӣ ва эҳтиром ба ҳама динҳо нигаронида шудаанд. Риоя накардани ин қонунҳо метавонад боиси ҷарима ё оқибатҳои ҳуқуқӣ гардад. Ҳукумат ба муколама ва ҳамдигарфаҳмии байни динҳо фаъолона мусоидат намуда, одамони дорои ақидаҳои мазҳабии гуногунро ба ҳамзистии осоишта ва саҳм гузоштан ба сарвати фарҳангии миллат ташвиқ мекунад.
Оё АМА ба сокинони худ озодии дин медиҳад?
Бале, Аморати Муттаҳидаи Араб ба сокинон ва меҳмонони худ озодии динро медиҳад. Дар ҳоле ки ислом дини расмӣ аст, Конститутсияи АМА ҳуқуқи озодии ибодат ва иҷрои маросимҳои диниро мувофиқи анъанаҳои муқарраршуда муқаррар мекунад. Ҳукумат фаъолона сохтмон ва фаъолияти ибодатгоҳҳои ғайримусалмонӣ, аз қабили калисоҳо, маъбадҳо ва дайрҳоро осон мекунад ва ба афроди дорои эътиқодҳои гуногун имкон медиҳад, ки озодона эътиқоди худро амалӣ кунанд.
Аммо, барои нигоҳ доштани ҳамоҳангии иҷтимоӣ ва эҳтиром ба меъёрҳои фарҳангӣ, аз қабили маҳдудиятҳо дар таблиғ ва паҳн кардани маводи динӣ бидуни тасдиқи мувофиқ, баъзе қоидаҳо мавҷуданд. Умуман, АМА нисбат ба динҳои гуногун равиши таҳаммулпазирро дастгирӣ мекунад ва муҳити ҳамзистии осоишта ва эҳтиром ба гуногунии диниро дар дохили марзҳои худ фароҳам меорад.
Муносибати байни забон ва дин дар АМА чӣ гуна аст?
Дар Имороти Муттаҳидаи Араб забон ва дин як равобити печидае доранд, ки дар бофтаи фарҳангии кишвар решаҳои амиқ доранд. Забони арабї, ки забони Ќуръон ва забони бартаридоштаи ањолии мусалмон аст, дар њувияти мазњабї ва фарњангии миллат мавќеи муњим дорад.
Забони арабӣ на танҳо воситаи муошират барои бисёре аз аморатҳо, балки забоне низ мебошад, ки дар мавъизаҳои динӣ, дуоҳо ва маросимҳо дар доираи эътиқоди исломӣ истифода мешавад. Масҷидҳо ва муассисаҳои исломӣ дар саросари АМА ибодатҳо ва таълимоти худро асосан бо забони арабӣ анҷом медиҳанд, ки робитаи мустаҳками байни забон ва динро тақвият медиҳад.
Аммо, аҳолии гуногунҷабҳаи Имороти Муттаҳидаи Араб маънои онро дорад, ки забонҳои дигар низ дар заминаҳои динӣ истифода ва истифода мешаванд. Масалан, маъбадҳои ҳинду метавонанд маросимҳо ва суханрониҳоро бо забонҳое ба монанди ҳиндӣ, малаяламӣ ё тамилӣ баргузор кунанд, ки ба афзалиятҳои забонии ҷамоатҳои худ мувофиқанд. Ба ҳамин монанд, калисоҳои масеҳӣ хидматҳоро бо забонҳое ба монанди англисӣ, тагалогӣ ва забонҳои дигари гуногун, ки ҷамоатҳои онҳо бо онҳо ҳарф мезананд, пешниҳод мекунанд. Ин гуногунии забонӣ дар дохили муҳитҳои динӣ садоқати Имороти Муттаҳидаи Арабро ба фарогирӣ ва эҳтиром ба заминаҳои гуногуни фарҳангӣ инъикос мекунад.
Кӯшишҳои ҳукумат барои таблиғи забони арабӣ ҳамчун забони расмӣ ва дар айни замон эътироф кардани аҳамияти дигар забонҳо дар заминаҳои динӣ нишонаи равиши мутавозини миллат барои ҳифзи мероси фарҳангии худ ва дар баробари қабули гуногунрангӣ мебошанд.
